ورم پا در سالمندان یکی از مشکلات جسمی شایع است که خیلیها با بالا رفتن سن به آن دچار میشوند. گاهی علت تورم پا در سالمندان ایستادن طولانیمدت یا کمتحرکی است که با کمی استراحت برطرف میشود. ولی در خیلی از موارد نشاندهنده یک بیماری زمینهای است که نیاز به بررسی و درمان دارد. برای همین نباید هرگونه تورم پا در سالمندان را به بالا رفتن سن ربط داد و طبیعی دانست. در صورت بروز چنین مشکلی در سالمند خود بهتر است حتما با یک پزشک متخصص مشورت کنید.
در صورتی که از سالمند خون در خانه نگهداری میکنید و نیاز به مراقبتهای تخصصی دارد میتوانید از خدمات ویزیت پزشک در منزل یا اعزام پرستار مرکز درمان در منزل همراز استفاده کنید. برای دریافت این خدمات کافیست با شمارههای ما تماس بگیرید. ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸ – ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶
علت ورم پا در سالمندان چیست؟
همانطور که اشاره کردیم ورم پا در سالمندان میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. بالا رفتن سن، عملکرد نامناسب قلب و کلیهها، مشکل در رگها و سیستم لنفاوی همه از دلایلی هستند که میتوانند باعث تجمع مایعات در اندامهای تحتانی شوند. در ادامه مهمترین دلایل ورم پا در سالمندان را بررسی میکنیم:
مشکلات قلبی
یکی از مهمترین دلایل ورم پا در سالمندان مشکل قلبی است. وقتی قلب نمیتواند با قدرت کافی خون را به سراسر بدن پمپاژ کند خون در سیاهرگها جمع شده و فشار داخل رگها را بالا میبرد. در نتیجه بخشی از مایع موجود در خون از دیواره رگها خارج شده و وارد بافتهای اطراف میشود که این مسئله باعث تورم پا و مچ میشود.
ورم ناشی از مشکلات قلبی در هر دو پا دیده میشود و معمولا شبها به بیشترین حد خود میرسد. برخی سالمندان علاوه بر تورم پا علائمی مثل تنگی نفس، خستگی زودرس، افزایش وزن ناگهانی یا کاهش توانایی انجام فعالیتهای روزمره را هم تجربه میکنند. اگر ورم پای سالمندان با تنگی نفس، درد قفسه سینه یا ضعف شدید همراه باشد باید حتما به پزشک مراجعه شود.
برای بررسی وضعیت سلامت سالمندان یا ویزیت پزشک در خانه میتوانید از خدمات اعزام پزشک در منزل همراز کمک بگیرید. ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸ – ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶
علت ورم پا در سالمندان دیابتی
دیابت یکی دیگر از دلایل ورم پا در سالمندان است. وقتی قند خون برای مدتی طولانی بالا میرود به عروق خونی و اعصاب آسیب وارد میشود و این آسیبها در گردش خون اختلال ایجاد میکنند و باعث میشوند حس از پاها برود و در اندامهای تحتانی مایع جمع شود. همچنین دیابت باعث اختلال در عملکرد کلیهها میشود و کلیهها نمیتوانند مایع اضافی بدن را دفع کنند و در نتیجه پاها دچار ورم میشوند.
سالمندان دیابتی باید هر روز پاهای خود را بررسی کنند و در صورت مشاهده موارد زیر سریعاً به پزشک مراجعه کنند:
- افزایش ناگهانی تورم
- زخم یا تاول
- قرمزی یا تغییر رنگ پوست
- ترشح از زخم
- احساس گرمی یا درد غیرطبیعی
- بیحسی شدید پا
سیروز کبدی
یکی دیگر از دلایلی که میتواند باعث ورم پا در سالمندان شود بیماریهای مزمن کبدی به خصوص سیروز است. کبد مهمترین نقش را در تولید پروتئینهای بدن دارد و کار این پروتئینها حفظ تعادل مایعات در رگهای خونی است. وقتی عملکرد کبد دچار اختلال میشود میزان این پروتئین کم شده و مایعات راحت از رگها خارج میشوند و در بافتهای بدن جمع میشوند و در نتیجه بعضی قسمتها از جمله پاها دچار تورم میشوند.
افرادی که دچار سیروز کبدی میشوند معمولا در شکم هم دچار تورم شده و با مشکلاتی مثل کاهش اشتها، خستگی مفرط، زردی پوست و چشم یا کاهش وزن مواجه میشوند. در این شرایط نمیتوان فقط روی درمانهایی که روی کاهش ورم اثر دارند تمرکز کرد و بیمار باید برای رفع مشکل کبد تحت نظر قرار بگیرد تا دچار عوارض جدیتر نشود.
برای دریافت خدمات پرستاری در منزل برای سالمندان میتوانید با شمارههای مرکز درمان در منزل همراز تماس بگیرید. ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸ – ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶
مشکلات کلیه
کار اصلی کلیهها تنظیم میزان آب و نمک بدن است. هرگونه اختلال در عملکرد این اندامها باعث تجمع مایعات و ورم پا میشود. در سالمندانی که کلیههایشان خوب کار نمیکند دفع سدیم و آب به خوبی انجام نمیشود و به همین دلیل فرد دچار احتباس مایعات در بدن میشود. تورم ناشی از مشکلات کلیوی در هر دو پا همزمان دیده میشود و گاهی با پف صورت، کاهش حجم ادرار یا بالا رفتن فشار خون هم همراه است. در صورتی که پای سالمندان به صورت ناگهانی ورم کرد و وضعیت دفع ادرار عادی نبود حتما باید به پزشک مراجعه کنید تا عملکرد کلیهها بررسی شود.
لنف ادم
کار سیستم لنفاوی جمع کردن مایعات اضافی از بافتهای بدن است. وقتی این سیستم به هر دلیلی دچار اختلال میشود مایع لنفاوی در بافتها تجمع پیدا میکند و باعث تورم پا در سالمندان میشود. به این وضعیت لنف ادم میگویند.
لنف ادم گاهی در هر دو پا و گاهی در یکی از پاها دیده میشود و معمولا به مرور زمان بدتر میشود. در این شرایط اوایل ورم نرم است ولی به مرور زمان پوست ضخیمتر شده و محدوده تورم سفتتر میشود. استراحت تنها برای رفع این مشکل کافی نیست و در صورتی که به موقع و درست درمان نشود سالمند دچار مشکلات حرکتی میشود.
درصورت نیاز به کنترل علائم حیاتی میتوانید از خدمات کنترل علائم حیاتی و فشار خون در منزل همراز استفاده کنید. ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸ – ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶
درمان ورم پا در سالمندان
درمان ورم پا در سالمندان به علت اصلی آن بستگی دارد. برای همین اول از همه یک پزشک متخصص باید تشخیص دهد که علت اصلی ورم پا در سالمندان چیست تا بسته به علت برای درمان اقدام شود. در بعضی افراد صرفا اصلاح سبک زندگی و کم کردن عوامل تشدیدکننده میتواند تورم را کاهش دهد ولی در مواردی که مشکل بیماریهای قلبی،کلیوی، کبدی یا دیابت است تمرکز باید روی درمان بیماری اصلی باشد. یکی از توصیههای رایج پزشکان برای کاهش تورم پا بالا نگهداشتن پاها موقع استراحت است. قرار گرفتن پاها در سطح بالاتر از قلب کمک میکند خون بهتر جریان پیدا کند و میزان تجمع مایعات کمتر شود.
بعضی سالمندان نیاز دارند فعالیت بدنی بیشتری داشته باشند تا گردش خون بهتر شود. پیادهرویهای کوتاه، انجام یک سری حرکات کششی و پرهیز از نشستن یا ایستادن طولانی مدت جلوی ورم شدید را میگیرد. در بعضی بیماران به تشخیص پزشک باید از جورابهای مخصوص فشاری استفاده شود که به کاهش تورم کمک کند. این جورابها فشار را کنترل میکنند و باعث میشوند خون راحتتر از پاها برگردد و مایعات در آن ناحیه جمع نشوند.
درمان خانگی ورم پا در سالمندان
در صورتی که ورم پا ناشی از یک بیماری جدی نباشد و نیاز به درمان جدی نداشته باشد با یک سری اقدامات خانگی میتوان شدت آن را کم کرد. ولی این روشها جایگزین درمان پزشکی نیستند.
پاها را بالاتر از سطح قلب قرار دهید: یکی از سادهترین راههای کاهش تورم، بالا نگه داشتن پاها هنگام استراحت است. بهتر است سالمند روزانه چند مرتبه به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پاهای خود را روی یک سطح بالاتر قرار دهد.
از بیتحرکی طولانی پرهیز کنید: نشستن یا ایستادن طولانی باعث کاهش گردش خون و افزایش تجمع مایعات در پاها میشود. بهتر است سالمندان هر چند وقت یک بار از جا بلند شده و پیادهروی سبک داشته باشند.
فعالیت بدنی منظم داشته باشید: ورزشهای سبک مانند پیادهروی، حرکات کششی یا تمرینات مناسب سالمندان میتوانند به بهبود گردش خون کمک کنند.
مصرف نمک را کاهش دهید: سدیم زیاد باعث نگهداری آب در بدن میشود و میتواند تورم را تشدید کند. پس مصرف غذاهای شور و فرآوری شده را کم کنید.
آب کافی بنوشید: برخلاف تصور برخی افراد، کم نوشیدن آب همیشه باعث کاهش ورم نمیشود. نوشیدن آب کافی به حفظ تعادل مایعات بدن و عملکرد مناسب کلیهها کمک میکند.
وزن خود را کنترل کنید: اضافه وزن فشار بیشتری به رگها و مفاصل پا وارد میکند و باعث تورم میشود.
داروی ورم پا در سالمندان
اینکه برای درمان ورم پا از چه دارویی استفاده شود به علت اصلی آن بستگی دارد و هیچ داروی واحدی را نمیتوان برای همه سالمندان تجویز کرد. اگر علت ورم بیماری قلبی باشد، پزشک ممکن است داروهایی برای بهبود عملکرد قلب یا کاهش تجمع مایعات تجویز کند.
در برخی بیماران از داروهای ادرارآور برای کاهش مایعات اضافی بدن استفاده میشود. این داروها میزان ادرار را افزایش داده و تورم را تا حد زیادی کاهش میدهند ولی مصرف آنها باید با تجویز پزشک انجام شود. مصرف خودسرانه داروهای ادرار آور باعث کمآبی بدن، افت فشار خون، اختلال در تعادل الکترولیتها و در نهایت آسیب به کلیهها میشود. در نهایت داروی مناسب برای از بین بردن ورم پا باید متناسب با علت آن و توسط پزشک متخصص تجویز شود.
رژیم غذایی مناسب کاهش ورم پا در سالمندان
داشتن یک رژیم غذایی درست و مناسب تاثیر زیادی روی کنترل ورم پا دارد. کم کردن نمک در رژیم غذایی یکی از موارد اثرگذار روی کاهش تورم پاهاست. مصرف زیاد سدیم باعث احتباس آب در بدن میشود. به سالمندان توصیه میشود که آب کافی بنوشند و وزن خود را کنترل کنند.
تعویض پانسمان زخم بستر در منزل با پرستارهای حرفهای در زمینه زخم در مرکز درمان در منزل همراز. ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸ – ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶
ورم پا در سالمندان خطرناک است؟
اینکه ورم پا در سالمندان خطرناک است یا نه به علت آن بستگی دارد. در خیلی از موارد تورمهای خفیفی که بعد از چند ساعت ایستادن یا نشستن طولانی مدت ایجاد شده با استراحت و بالا گرفتن پاها خوب میشود ولی اگر برای مدت طولانی ادامه داشته باشد یا مدام شدیدتر شود حتما علت زمینهای دارد و باید توسط پزشک بررسی شود.
ورم پا وقتی نگرانکننده است که علتش بیماریهای قلبی، کلیوی، کبدی یا اختلالات سیستم لنفاوی بدن باشد. همچنین در صورتی که تورم در یک پا باشد و با علائمی مثل درد و قرمزی و گرمی پوست یا تغییر رنگ همراه باشد نشاندهنده یک مشکل جدی است که نیاز به بررسی فوری دارد.
علائم خطرناک تورم پا در سالمندان
در ادامه به علائمی که در صورت مشاهده نیاز به مراجعه به پزشک دارند اشاره میکنیم:
- تنگی نفس یا احساس فشار در قفسه سینه
- درد شدید یا ناگهانی در پا
- قرمزی و گرم شدن غیرطبیعی پوست
- افزایش سریع شدت تورم
- تب یا علائم عفونت
- کاهش محسوس حجم ادرار
- بیحالی شدید یا گیجی
مهمترین کار شناسایی سریع علت اصلی است. این کار کمک میکند درمان سریعتر و با موفقیت بیشتری انجام شود. به همین دلیل اگر ورم پا بیش از چند روز ادامه پیدا کرد یا مرتب تکرار شد، بهتر است سالمند توسط پزشک معاینه شود.
آیا ورم پا باعث مرگ میشود؟
خود ورم پا به تنهایی باعث مرگ نمیشود، اما گاهی میتواند نشانه بیماریهایی باشد که در صورت درمان نشدن باعث خطرات جدی میشوند. اگر تورم پا ناشی از نارسایی قلبی، بیماری شدید کلیوی یا مشکلات پیشرفته کبدی باشد درمان نشدن به موقع باعث عوارض خطرناک میشود. اگر ورم پا ناگهانی ایجاد شود و با تنگی نفس و درد قفسه سینه همراه باشد یا سطح هوشیاری پایین بیاید باید سریع به مراکز درمانی مراجعه کرد.
کلام پایانی
ورم پا در سالمندان یک مشکل شایع است که میتواند به دلایل سادهای مثل کمتحرکی یا بیماریهای زمینهای ایجاد شود. مهم این است که دلیل هرگونه تورم را صرفا افزایش سن در نظر نگیرید. اگر ورم پا خفیف باشد با یک سری راهکار ساده مثل بالا گرفتن پاها یا کم کردن مصرف نمک و داشتن یک سبک زندگی سالم تا حدی کنترل میشود. ولی در موارد شدید باید حتما بیماریهای زمینهای اول از همه درمان شوند. با مرکز درمان در منزل همراز انجام انواع خدمات درمانی و پزشکی در خانه مثل انجام آزمایش در منزل و فیزیوتراپی در منزل فراهم شده است. برای رزرو نوبت و هماهنگی تماس بگیرید. ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸ – ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶
سوالات متداول
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورتی که ورم پا در سالمندان با علائمی مثل تنگی نفس، زخم یا درد قفسه سینه همراه باشد باید حتما به پزشک مراجعه کنید.
آیا دیابت باعث ورم پا در سالمندان میشود؟
بله. دیابت با آسیب به عروق، اعصاب و کلیهها میتواند باعث تجمع مایعات و ایجاد ورم در پاها شود.
آیا ورم پا در سالمندان میتواند نشانه بیماری قلبی باشد؟
بله. یکی از علل مهم ورم هر دو پا، کاهش عملکرد قلب و تجمع مایعات در اندامهای تحتانی است که نیاز به بررسی پزشکی دارد.
