علائم ایجاد لخته خون در بدن

علائم ایجاد لخته خون در بدن، نشانه‌هایی برای اقدام سریع

علائم ایجاد لخته خون در بدن یکی از مهمترین موارد در حوزه سلامت است. آشنایی با علائم لخته شدن خون در بدن می‌تواند جلوی بروز بعضی مشکلات حاد و بحرانی را بگیرد. لخته‌های خونی در حالت عادی برای جلوگیری از خونریزی بیش از حد در محل جراحت تشکیل می‌شود اما در بعضی موارد غیرعادی می‌تواند در رگ‌ها و شریان‌های اصلی به وجود بیاید و جریان خون را مختل کند. این اختلال در جریان خون می‌تواند باعث سکته مغزی، حمله قلبی یا آمبولی ریه شود که هرکدام به نوبه خود زندگی فرد را به خطر می‌اندازد. اما با شناخت علائم لخته شدن خون می‌توان با اقدام به موقع جلوی اتفاقات ناگوار را گرفت. در این مورد استفاده از خدمات اعزام پزشک در منزل می‌تواند برای بیماران و خانواده‌ها کمک کننده باشد.

خون در نقاط مختلفی از بدن می‌تواند لخته شود. پا، ریه، قلب، مغز، شکم و کلیه‌ها از جمله قسمت‌هایی هستند که دچار لختگی می‌شوند و هرکدام علائم خاص خود را دارند. بی‌تحرکی، بیماری‌های زمینه‌ای یا تغییرات هورمونی از جمله عواملی هستند که می‌توانند خطر ایجاد لخته خون را بیشتر کنند. در این مقاله قصد داریم درباره علائم لخته شدن خون در دست و پا، لخته شدن خون و سرطان، علائم لخته شدن خون در قلب و درمان لخته شدن خون در بدن صحبت کنیم در ادامه با ما همراه باشید.

مهمترین موضوع در زمینه لخته شدن خون در بدن تشخیص به موقع آن است. در صورت دیدن هرگونه علائم مشکوک می‌توانید با تماس با مرکز درمان در منزل همراز از خدمات ویزیت پزشک متخصص در منزل استفاده کنید و با تشخیص به موقع و اقدام سریع جلوی بروز مشکلات بعدی را بگیرید. با تماس با همراز می‌توانید برای انواع خدمات پزشکی یا خدمات پرستاری در منزل درخواست دهید تا در کمترین زمان ممکن پزشک و پرستار با تمامی امکانات به منزل شما اعزام شوند. ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶ – ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸

 

منظور از لخته شدن خون در بدن چیست؟

لخته شدن خون واکنش طبیعی بدن در برابر از دست دادن خون در مواقع آسیب دیدگی است. اما اگر لخته شدن خون در شرایط و جای نادرست اتفاق بیفتد می تواند تبدیل به یک  مشکل جسمی حاد شود. معمولا وقتی رگ خونی آسیب می‌بیند، پلاکت‌ها و پروتئین‌های انعقادی مانند فیبرین با هم ترکیب می‌شوند تا یک توده ژل‌مانند تشکیل دهند که محل آسیب را مسدود کرده و خونریزی را متوقف می‌کند. این لخته‌ها پس از ترمیم آسیب، به طور طبیعی تجزیه می‌شوند و جریان خون به حالت عادی بازمی‌گردد. اما در برخی موارد، لخته‌ها بدون وجود آسیب در رگ‌های عمیق یا شریان‌ها اصلی تشکیل می‌شوند و می‌توانند رگها را مسدود کرده و جلوی جریان خون را بگیرند. گرفتگی رگ‌ها جلوی رسیدن اکسیژن و مواد مغذی را به اندام‌های حیاتی بدن می‌گیرد. این لخته‌های ممکن است ثابت بمانند یا حرکت کنند و به نقاط دیگر بدن منتقل شوند. برای مثال لخته از پا به سمت ریه حرکت می‌کند و باعث آمبولی ریه می‌شود. آمبولی ریه یک وضعیت اورژانسی و به شدت خطرناک است که باید سریعا درمان شود.

علت ایجاد لخته خون در بدن چیست؟

لخته شدن خون در بدن به دلایل مختلفی اتفاق می‌افتد.

• یکی از شایع‌ترین دلایل آن بی تحرکی طولانی مدت است مثل ساعت ها نشستن در پروازهای طولانی یا رانندگی‌های مداوم یا بستری شدن طولانی مدت بعد از جراحی‌های سنگین. این بی تحرکی جریان خون را در رگها کند می‌کند و احتمال تشکیل لخته خون را بالا می‌برد.
• بیماری‌های مزمن زمینه‌ای مثل سرطان یا بیماری‌های قلبی عروقی باعث فعال شدن بیش از حد پروتئین های انعقادی و در نتیجه لخته شدن خون می شوند.
• اختلالات انعقادی ارثی مثل فاکتور V لیدن یا جهش ژن پروترومبین نیز تاثیرگذار هستند چون اختلال در این فاکتور باعث می شود بدن بیش از حد لخته خون تولید کند.
• تغییرات هورمونی در دوران بارداری یا استفاده از قرص های ضدبارداری یا درمان هورمونی نیز ممکن است با بالا بردن سطح استروژن به انعقاد خون کمک کند.
• سیگار کشیدن هم یکی دیگر از دلایلی تشکیل شدن لخته خون در بدن است. نیکوتین داخل سیگار به دیواره های رگها آسیب می رساند و با تحریک پلاکت‌های خون باعث تشکیل لخته می شود.
• چاقی هم با افزایش فشار اضافی روی رگ ها جریان خون را مختل می کند و باعث تولید لخته می شود.
• التهاب‌های مزمن ناشی از بیماری های خودایمنی یا عفونت های شدید هم سیستم انعقاد خون را تحریک می‌کنند.
• جراحی‌ها یا تروماهای سنگین هم بدن را وارد فاز انعقادی شدید می‌کنند تا به این وسیله جلوی خونریزی شدید را بگیرند اما این موضوع باعث تشکیل لخته های ناخواسته در بدن می شود.

شناخت دقیق دلایل ایجاد لخته خون در بدن به افراد کمک می کند که با تغییر سبک زندگی یا انجام بعضی درمان‌های پیش گیرانه جلوی این مشکل را بگیرند. بسیاری از این علائم با انجام یک سری آزمایش‌ها یا سونوگرافی‌ها قابل تشخصی هستند. مرکز درمان در منزل همراز با ارائه خدمات انجام آزمایش در منزل کمک می‌کند آزمایش‌های مربوط به تشخیص ایجاد لخته خون را بدون نیاز به خروج از منزل انجام دهید. ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶ – ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸

 

علائم ایجاد لخته خون در بدن

علائم لخته خون بسته به محل تشکیل آن متفاوت است، اما به طور کلی یک سری علائم مشترک وجود دارد که از خفیف تا شدید متغیر است و نباید نادیده گرفته شود:

تورم غیرعادی در ناحیه خاص: لخته خون می‌تواند باعث انسداد جریان خون شود که منجر به تجمع مایع و تورم در پا، بازو یا سایر قسمت‌های بدن می‌شود. این تورم شاید به تدریج یا یکدفعه ظاهر شود و اغلب فرد در آن ناحیه احساس سنگینی می‌کند

درد مداوم یا حساسیت: ایجاد لخته خون در بسیاری از موارد با درد همراه است. این درد به صورت ضربان در ناحیه مورد نظر احساس می‌شود و با لمس یا حرکت بدتر می‌شود. بعضی بیماران این درد را با گرفتگی عضلات اشتباه می گیرند.

گرما یا تغییر رنگ پوست: پوست در ناحیه لخته احتمالا گرم می‌شود یا تغییر رنگ می دهد. این تغییر رنگ به شکل آبی یا قرمز خودش را نشان می دهد. التهاب و کاهش جریان خون در آن ناحیه باعث تغییر رنگ می شود.

لخته‌های بدون علائم (لخته‌های خاموش): برخی لخته‌ها، به‌ویژه در رگ‌های عمقی (DVT)، ممکن است کاملا بدون علائم ظاهری باشند. این لخته ها خطرناک هستند چون تا زمان رسیدن به اندام های حیاتی مثل مغز و قلب و ریه تشخیص داده نمی شوند.

تنگی نفس یا درد قفسه سینه: یکی دیگر از علائم ایجاد لخته خون در بدن تنگی نفس یا درد در قفسه سینه است. این علائم نشان دهنده رسیدن لخته خون به ریه یا همان آمبولی ریه است. در صورت مشاهده این علائم باید سریعا به مراکز درمانی مراجعه کنید.

خستگی شدید غیرعادی: احساس خستگی مفرط یا ضعف عمومی می‌تواند نشانه‌ای از نرسیدن اکسیژن به بافت‌های بدن به دلیل بسته شدن رگ ها باشد.

سرگیجه یا سردرد ناگهانی: سرگیجه و سردرد ناگهانی یکی از علائم ایجاد لخته خون در بدن است و نشان می‌دهد که احتمالا لخته خون به مغز رسیده و باعث ترومبوز سینوس وریدی مغزی شده. این مشکل با سردرد و سرگیجه شدید، تاری دید و حتی کاهش هوشیاری همراه است و باید به سرعت به پزشک مراجعه شود.

شناخت و توجه به این علائم می‌تواند جلوی پیشرفته لخته و ایجاد آمبولی یا سکته مغزی را بگیرد. در صورت مشاهده این علائم باید سریعا به مراکز درمانی مراجعه کنید.

 

علائم ایجاد لخته خون در پا

لخته شدن خون در پا به عنوان ترومبوز ورید عمقی (DVT) شناخته می‌شود. شایع‌ترین علائم ایجاد لخته خون در پا متورم شدن ناحیه لخته است. این تورم به سرعت بزرگ می‌شود و در صورتی که پوست آن را فشار دهید جای انگشتتان روی سطح پوست می ماند. درد یا حساسیت در ناحیه لخته شایع است و اغلب چیزی شبیه به گرفتگی عضلانی یا درد عمیق خودش را نشان می دهد و موقع راه رفتن یا ایستادن بدتر می شود. پوست ناحیه ممکن است گرم‌تر از سایر نقاط بدن باشد و رنگ آن به قرمز یا آبی می‌زند. بی‌تحرکی طولانی، مانند نشستن در سفرهای طولانی یا بستری شدن خطر ایجاد این نوع لخته را افزایش می‌دهد. اگر این علائم نادیده گرفته شوند، لخته جدا می‌شود و به ریه‌ها حرکت می‌کند که خطرناک است.

با تشخیص زودهنگام و درمان به موقع می توان جلوی عوارض جدی را گرفت. برای کمک به بیمارانی که دچار مشکلات جسمی حاد هستند و باید مدتی طولانی در منزل بستری باشند می‌توانید از خدمات فیزیوتراپی در منزل همراز کمک بگیرید تا با انجام بعضی تمرین‌های نرم و ملایم به جریان خون کمک شده و جلوی ایجاد لخته خون در بدن گرفته شود.

علائم آمبولی ریه

علائم لخته خون در ریه، که به آمبولی ریوی (PE) معروف است، شامل تنگی نفس ناگهانی و شدید است که هیچ دلیل واضحی ندارد. یکی دیگر از علائم ایجاد لخته خون در بدن و رسیدن آن به ریه درد تیز و شدید قفسه سینه است. بعضی افراد همراه سرفه خون هم دفع می‌کنند که یک علامت خطرناک است و باید حتما به پزشک مراجعه کنند. ضربان تند قلب، سرگیجه و حسی شبیه به اضطرب هم از جمله علائم ایجاد لخته خون در ریه هستند. این وضعیت یک اورژانسی پزشکی است و نیاز به درمان فوری دارد چون در این شرایط ریه نمی تواند اکسیژن لازم بدن را تامین کند و جریان رسیدن اکسیژن به بافت ها کاملا مختل می‌شود. در افرادی که در پا لخته خون دارند یا زیادی بی تحرک بوده اند بیشتر در معرض آمبولی ریه هستند.

 

علائم لخته شدن خون در قلب

ایجاد لخته خون در قلب می‌تواند باعث حمله قلبی شود. درد شدید و احساس فشار روی قفسه سینه که به سمت بازوها، گردن، فک و پشت منتشر می شود از جمله علائم ایجاد لخته خون در قلب هستند. بعضی بیماران حالت تهوع، سرگیجه، عرق سرد و احساس خفگی را هم تجربه می‌کنند. این علائم نشان‌دهنده انسداد شریان‌های کرونری هستند که خون را به عضله قلب می‌رسانند. در صورت بروز این علائم بیمار باید خیلی سریع تحت درمان قرار بگیرد. به تاخیر انداخت درمان می تواند باعث مشکلات جبران ناپذیر در قلب شود.

علائم ایجاد لخته خون در مغز

ایجاد لخته خون در مغز می‌تواند باعث سکته مغزی شود. سردرد شدید و ناگهانی، ضعف و بی حسی در یک طرف بدن و مشکل در حرف زدن یا درک حرف های دیگران از علائم ایجاد لخته خون در مغز هستند. فرد در این شرایط تعادلش را از دست می دهد و دچار تاری دید می‌شود. در شرایط حاد حتی ممکن است بیمار هوشیاری خود را از دست بدهد. این علائم نیاز به اقدام فوری دارند چون هر دقیقه تاخیر در این زمینه می‌تواند باعث بروز آسیب‌های جبران‌ناپذیر مغزی شود.

 

علائم لخته شدن خون در شکم

ایجاد لخته خون در شکم معمولا با درد شدید و مداوم در ناحیه شکم خودش را نشان می‌دهد که ممکن است با استفراغ، اسهال خونی یا تورم شکمی همراه باشد. این لخته‌ها می‌توانند جریان خون به روده‌ها را مسدود کنند و باعث آسیب به بافت‌های این ناحیه شوند. برخی افراد ممکن است احساس نفخ یا کاهش اشتها داشته باشند. در صورت دیدن هرکدام از این علائم باید سریعا به پزشک مراجعه کنید چون می‌تواند باعث عوارض جدی مثل انسداد روده شود. انجام جراحی‌های سنگین یا وجود بیماری‌های التهابی نیز ممکن است خطر ایجاد لخته خون در شکم را بیشتر کند.

علائم لخته شدن خون در کلیه

درد شدید در پهلو یا پشت، بین دنده‌ها و لگن از علائم شایع ایجاد لخته خون در کلیه‌ها است. وجود خون در ادرار یا کاهش حجم ادرار هم از جمله علائم این مشکل هستند. بیمار ممکن است دچار تب، حالت تهوع و حتی استفراغ هم بشود. تورم شدید در پا هم از علائم لخته شدن خون در کلیه‌هاست. این لخته‌ها می‌توانند عملکرد کلیه‌ها را به شدت مختل کنند و در صورتی که درمان نشوند باعث نارسایی‌های شدید کلیوی می‌شوند.

انواع لخته خون و علائم آن در یک نگاه

مکان لخته	علائم اصلی	دلایل بروز	راه پیشگیری
پا	تورم، درد، گرما، تغییر رنگ (قرمز یا آبی)	بی‌تحرکی، بارداری، چاقی، جراحی	فعالیت بدنی منظم، جوراب فشاری، هیدراتاسیون
ریه	تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه، سرفه خونی	لخته پا، سیگار، سرطان، بی‌تحرکی	داروهای ضدلخته، حرکت در سفرهای طولانی
قلب	درد شدید قفسه سینه، تنگی نفس، عرق سرد	فشار خون بالا، دیابت، سیگار	رژیم غذایی سالم، کنترل وزن، ترک سیگار
مغز	سردرد شدید، ضعف یک‌طرف بدن، مشکل گفتار	فشار خون بالا، سابقه خانوادگی، هورمون‌ها	کنترل فشار خون، اجتناب از سیگار، معاینات منظم
شکم	درد شدید شکمی، استفراغ، اسهال خونی	جراحی اخیر، بیماری‌های التهابی	مصرف آب زیاد، فعالیت بدنی، نظارت پزشکی
کلیه	درد پهلو، خون در ادرار، کاهش ادرار	بیماری کلیوی، چاقی، عفونت	رژیم کم‌نمک، معاینات کلیوی، هیدراتاسیون

 

 

آیا می‌توان از ایجاد لخته خون در بدن پیشگیری کرد؟

بله با انجام بعضی اقدامات ساده اما موثر می‌توانید جلوی لخته شدن خون در نواحی مختلف بدن را بگیرید. فعالیت بدنی منظم مثل پیاده‌روی و ورزش‌های سبک، به بهبود جریان خون کمک می‌کند و اجازه نمی‌دهد خون در رگ‌ها جمع شود. کاهش وزن و داشتن یک رژیم غذایی متعادل و غنی از میوه و سبزیجات هم می‌تواند فشار را از روی رگ‌ها کم کند. مصرف سیگار و الکل از جمله مواردی است که به عروق خونی آسیب می‌رساند پس ترک کردن آنها می‌تواند جلوی ایجاد لخته خون را بگیرد.

سعی کنید در سفرهای طولانی هر یکی دو ساعت یک بار راه بروید تا جریان خون حفظ شود. بعد از جراحی‌های سنگین یا در پرواز‌های طولانی از جوراب‌های فشاری مخصوص استفاده کنید. نوشیدن آب کافی هم به حفظ رطوبت بدن کمک می‌کند و احتمال لخته شدن را کم می‌کند. بیماران مزمن و زمینه‌ای مثل دیابت یا فشار خون بالا هم باید مدام تحت نظر باشند و با مصرف دارو احتمال بروز لخته را کم کنند. این اقدامات ساده می‌توانند به طور قابل توجهی خطر لخته شدن خون را کاهش دهند و سلامت عمومی فرد را بهتر کنند.

چه افرادی بیشتر در معرض ایجاد لخته خون هستند؟

معمولا گروه خاصی از افراد که شرایط پزشکی خاص دارند یا سبک زندگی مناسبی ندارند در معرض ایجاد شدن لخته خون در بدن هستند. افرادی که بی‌تحرکی طولانی‌مدت دارند مثل کسانی که پس از جراحی‌های سخت بستری می‌شوند، یا افرادی که مدام در سفرهای طولانی هستند به دلیل کند شدن جریان خون بیشتر از همه در معرض لخته شدن خون در بدن هستند. زنان باردار یا کسانی که به تازگی زایمان کرده‌اند، به دلیل تغییرات هورمونی احتمال اینکه دچار لخته خون شوند بیشتر است. افرادی که از قرص‌های ضدبارداری یا درمان‌های هورمونی استفاده می‌کنند به دلیل بالا رفتن سطح استروژن خون همیشه در معرض ایجاد لخته خون در بدن هستند.

افراد مبتلا به سرطان یا کسانی که در مراحل درمان با شیمی درمانی هستند به دلیل تاثیر بیماری بر سیستم انعقادی در گروه پرخطر قرار می‌گیرند. افراد بالای ۶۵ سال به دلیل کاهش انعطاف‌پذیری رگ‌ها و کند شدن جریان خون، بیشتر در معرض خطر هستند. همچنین، افرادی با سابقه خانوادگی اختلالات انعقادی یا لخته خون، مانند فاکتور V لیدن، باید بیشتر مراقب باشند و مدام تحت نظر باشند. بیماری‌های مزمن مانند دیابت، بیماری‌های قلبی یا بیماری‌های خودایمنی نیز خطر ابتلا به لخته خون را بالا می‌برند.

جمع‌بندی

علائم ایجاد لخته خون در بدن نشان می‌دهند که در نقطه‌ای از بدن لخته خونی ناخواسته تشکیل شده. این لخته ها معمولا در رگ‌های خونی تشکیل می‌شوند و علائم آنها بسته به موقعیت و شدت آنها می‌تواند خفیف یا شدید و تهدید‌کننده باشد. این مشکل نیاز به توجه فوری دارد و در صورت عدم درمان می‌تواند باعث مشکلات بیشتر و حتی مرگ بیمار شود. سکته مغزی، آمبولی ریه و حمله قلبی تنها بعضی از عوارض جبران‌ناپذیر درمان نشدن لخته خون در بدن هستند. شناخت علل ایجاد لخته خون در بدن و تغییر سبک زندگی و انجام اقدامات پیشگیرانه می‌تواند جلوی بروز مشکلات حادتر را بگیرد. گروه‌های پرریسک، مانند افراد مسن، بیماران سرطانی یا زنان باردار باید تحت نظارت بیشتری باشند.

درصورتی که برای تشخیص علائم ایجاد لخته خون در بدن به کمک نیاز دارید اما شرایط بیرون رفتن از خانه را ندارید می‌توانید با تماس با مرکز درمان در منزل همراز برای ویزیت پزشک در منزل یا اعزام پرستار در منزل درخواست بدهید. در کمترین زمان ممکن پزشک متخصص به منزل شما اعزام می‌شود و پس از انجام اقدامات لازم در صورت نیاز برای مراجعه به مراکز درمانی می‌توانید از خدمات آمبولانس در منزل همراز استفاده کنید. ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶ – ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸

سوالات متداول

علائم شایع لخته خون چیست؟

تورم، درد، گرما یا تغییر رنگ پوست در ناحیه لخته، تنگی نفس، درد قفسه سینه، خستگی شدید، سرگیجه یا سردرد ناگهانی از علائم شایع هستند که بسته به محل لخته متفاوت‌اند.

آیا لخته شدن خون باعث مرگ می‌شود؟

در صورتی که لخته خون به موقع تشخیص داده نشود و به سرعت برای درمان آن اقدام نشود می‌تواند باعث آسیب‌های جبران‌ناپذیر و حتی مرگ شود.

چه عواملی خطر لخته خون را افزایش می‌دهند؟

بی‌تحرکی طولانی، بیماری‌های مزمن (مثل سرطان یا دیابت)، تغییرات هورمونی (بارداری یا قرص‌های ضدبارداری)، سیگار، چاقی، جراحی اخیر و اختلالات انعقادی ارثی از عوامل خطر هستند.

آیا ایجاد لخته خون در بارداری خطرناک است؟

بله، در صورتی که هرکدام از علائم ایجاد لخته خون در زنان باردار مشاهده شود باید سریعا به پزشک یا بیمارستان مراجعه کنند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت مشاهده علائمی مانند تورم غیرعادی، درد شدید، تنگی نفس، درد قفسه سینه، سرگیجه یا سردرد ناگهانی، به پزشک مراجعه کنید یا با مرکز درمان در منزل همراز تماس بگیرید.

آیا برای تشخیص لخته خون در بدن خدمات پزشکی در منزل وجود دارد؟

بله، مرکز درمان در منزل همراز خدمات ویزیت پزشک، انجام آزمایش و سونوگرافی در منزل را ارائه می‌دهد تا تشخیص و درمان به‌موقع انجام شود.