علائم و درمان انسداد مجرای صفراوی

انسداد مجرای صفراوی یکی از اختلالات مهم دستگاه گوارش است که در صورت بی‌توجهی می‌تواند به مشکلات جدی در کبد و سایر اندام‌ها منجر شود. صفرا مایعی زرد مایل به سبز است که در کبد تولید می‌شود و از طریق مجاری صفراوی به کیسه صفرا و سپس به روده کوچک منتقل می‌شود. این مایع نقش مهمی در هضم چربی‌های بدن ایفا می‌کند. این وضعیت گاهی ناگهانی ایجاد می‌شود و گاهی به تدریج بروز می‌کند. شدت علائم انسداد مجاری صفراوی به علت آن بستگی دارد.

شناخت علائم و روش‌های درمان انسداد مجرای صفراوی مهم است چون تشخیص سریع و به موقع جلوی بروز عوارض خطرناک مثل عفونت شدید یا آسیب دائمی به کبد را می‌گیرد. بعضی افراد در مراحل اولیه علائم خفیفی مثل تغییر رنگ ادرار یا خارش پوست دارند و خیلی‌ها این علائم را نادیده می‌گیرند. ولی همین نشانه‌های ساده می‌تواند هشدار یک مشکل جدی باشد. در صورتی که برای تشخیص و درمان انسداد مجاری صفرا نیاز به کمک دارید می‌توانید با شماره‌های مرکز درمان در منزل همراز تماس بگیرید تا همکاران ما شما را راهنمایی کنند. ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸ – ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶ 

 

انسداد مجرای صفراوی چیست

انسداد مجاری صفراوی به حالتی گفته می‌شود که در آن جریان حرکت مایع صفرا از کبد به سمت روده کوچک مختل یا متوقف می‌شود. این انسداد ممکن است در داخل کبد یا در مجاری خارج از کبد رخ دهد. وقتی صفرا به دلیل انسداد نمی‌تواند کامل تخلیه شود مواد زائدی که باید از طریق آن دفع شوند در بدن باقی می‌مانند و سطح بیلی‌روبین خون بالا می‌رود. افزایش بیلی‌روبین باعث بروز زردی در پوست و چشم‌ها می‌شود که یکی از شاخص‌ترین علائم این بیماری است.

این اختلال می‌تواند موقتی یا مزمن باشد و بسته به علت شدت آن متفاوت است. گاهی انسداد مجاری صفراوی به دلیل وجود سنگ در مجرا رخ می‌دهد و گاهی توده‌های سرطانی، التهاب یا تنگی مجرا عامل آن هستند. در برخی موارد به دنبال انسداد در این بخش عفونت هم ایجاد می‌شود و وضعیت بیمار را پیچیده‌تر می‌کند. اگر درمان درست و اصولی انجام نشود تجمع صفرا در کبد می‌تواند باعث آسیب سلولی، نارسایی کبدی یا عفونت‌های خطرناک شود.

علائم انسداد مجرای صفراوی در بزرگسالان

در بزرگسالان، علائم انسداد مجرای صفراوی یواش یواش ظاهر می‌شود و در بعضی موارد هم ناگهانی و شدید اتفاق می‌افتد.

• یکی از مهم‌ترین نشانه‌ها زرد شدن پوست و سفیدی چشم‌ها است که به دلیل افزایش بیلی‌روبین در خون ایجاد می‌شود.
• تغییر رنگ ادرار به حالت تیره و روشن شدن رنگ مدفوع نیز از علائم رایج این عارضه هستند.
• بسیاری از بیماران از خارش شدید پوست شکایت دارند که به دلیل تجمع نمک‌های صفراوی در خون ایجاد می‌شود و خیلی آزاردهنده است.
• درد در بالای شکم سمت راست هم یکی از علائم شایع است به ویژه در مواردی که انسداد به خاطر سنگ صفراست.
• این درد ممکن است به پشت یا شانه راست انتشار پیدا کند و همراه با تهوع و استفراغ باشد.
• در صورت بروز عفونت، علائمی مانند تب، لرز و ضعف شدید هم دیده می‌شود که باید سریع توسط پزشک معاینه شود.
• کاهش اشتها، خستگی و کاهش وزن ناخواسته هم در موارد شدید و مزمن دیده می‌شود.

برای بررسی علائم و تشخیص بیماری در منزل می‌توانید از خدمات اعزام پزشک در منزل همراز استفاده کنید.

 

علائم در نوزادان و کودکان

در نوزادان انسداد مجاری صفراوی خودش را به صورت زردی طولانی مدت نشان می‌دهد که معمولا بیشتر از دو هفته بعد از تولد ادامه پیدا می‌کند. در حالی که زردی خفیف در روزهای ابتدایی زندگی شایع است، تداوم آن نشان می‌دهد که تخلیه صفرا مشکل دارد. مدفوع کم‌رنگ یا خاکستری و ادرار تیره در نوزادان از علائم هشداردهنده‌ای هستند که باید سریع توسط پزشک بررسی شوند. اگر درمان به موقع انجام نشود بیمار دچار آسیب جدی کبدی می‌شود.

در کودکان بزرگ‌تر علائم مشابه بزرگسالان است اما ممکن است با بی‌قراری، کاهش رشد یا مشکلات تغذیه‌ای همراه باشد. برخی کودکان دچار درد شکمی مکرر یا خارش پوستی می‌شوند که اوایل علت مشخصی ندارد. تشخیص به موقع در این گروه سنی اهمیت زیادی دارد چون درمان سریع جلوی پیشرفت و آسیب به کبد را می‌گیرد.

دلایل انسداد مجرای صفراوی

همانطور که اشاره کردیم مسدود شدن مجاری صفراوی می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد:

• سنگ‌های صفراوی می‌توانند از کیسه صفرا خارج شده و در مجرای صفراوی گیر کنند و مسیر عبور صفرا را به طور کامل یا نصفه ببندند. این یکی از شایع‌ترین دلایل انسداد در بزرگسالان است.
• تومورها یا توده‌های سرطانی در کبد، لوزالمعده یا خود مجاری صفراوی ممکن است با فشار آوردن به مجرا یا رشد در داخل آن جلوی حرکت مایع صفرا را بگیرند.
• التهاب و عفونت مجاری صفراوی می‌تواند باعث تورم و تنگی مسیر عبور صفرا شود و در صورت پیشرفت مسیر را کامل ببندد.
• گاهی به محدوده مجاری صفراوی ضربه وارد می‌شود یا به خاطر جراحی به آن فشار می‌آید این موضوع به مرور زمان باعث باریک شدن مجرا و اختلال در جریان صفرا می‌شود.
• برخی بیماری‌های مادرزادی در نوزادان باعث شکل‌گیری ناقص یا بسته بودن مجاری صفراوی می‌شوند که باید سریع درمان شوند.

 

تشخیص انسداد مسیر صفرا

برای تشخیص انسداد مجاری صفراوی راه‌های مختلفی وجود دارد که در ادامه بررسی می‌کنیم:

آزمایش خون

آزمایش خون یکی از نخستین گام‌ها برای تشخیص انسداد مجرای صفراوی است. در این آزمایش‌ها میزان بیلی‌روبین، آنزیم‌های کبدی و سایر شاخص‌های مرتبط اندازه‌گیری می‌شود. افزایش بیلی‌روبین نشان می‌دهد که صفرا خوب تخلیه نمی‌شود. بالا رفتن بعضی آنزیم‌های کبدی هم نشان می‌دهد که مجرا ملتهب شده یا تحت فشار است.

سونوگرافی

سونوگرافی شکم یکی از روش‌های رایج و غیرتهاجمی برای بررسی سلامت مجار ی صفرا است. این روش با استفاده از امواج صوتی تصویری از کبد، کیسه صفرا و مجاری نشان می‌دهد. اگر سنگ یا عامل گرفتگی وجود داشته باشد سونوگرافی آن را نشان می‌دهد.

اسکن رادیونوکلئید

اسکن رادیونوکلئید یک روش تخصصی است که با استفاده از مواد رادیواکتیو کم‌خطر عملکرد کبد و مسیر جریان صفرا را بررسی می‌کند. در این روش ماده‌ای به جریان خون تزریق می‌شود و سپس با استفاده از یک دوربین خاص حرکت آن را در کبد و مجاری صفراوی ثبت می‌کنند. اگر این جریان جایی متوقف شود محل انسداد معلوم می‌شود.

کلانژیوگرافی

کلانژیوگرافی روشی است که در آن با تزریق ماده حاجب به داخل مجاری صفراوی یک تصویر واضح نشان می‌دهد. این روش تشخیص به صورت آندوسکوپی یا از طریق پوست انجام می‌شود. این روش علاوه بر تشخیص می‌تواند همزمان با خارج کردن سنگ یا قرار دادن استنت درمان هم انجام دهد.

اگر برای نگهداری بیمار مبتلا به مشکل انسداد صفرا به کمک نیاز دارید می‌توانید از خدمات اعزام پرستار در منزل همراز کمک بگیرید. ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸ – ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶ 

 

روش‌های درمان انسداد مجرای صفراوی

درمان انسداد مجرای صفراوی به علت آن ارتباط مستقیم دارد و هدف در تمام روش‌های درمانی این است که جریان مایع صفرا را به حالت طبیعی برگردانیم. در مواردی که سنگ صفراوی عامل انسداد باشد خارج کردن سنگ می‌تواند مشکل را برطرف کند. اگر علت تومور یا تنگی باشد برای درمان احتمالا جراحی یا قرار دادن استنت را انتخاب می‌کنند. در نهایت انتخاب روش درمان به شدت علائم، وضعیت عمومی بیمار و علت زمینه‌ای بیماری بستگی دارد.

درمان دارویی

درمان دارویی یکی از روش‌های مرسوم برای رفع مشکل انسداد است. در صورت وجود عفونت آنتی‌بیوتیک‌ تجویز می‌شود. برای تسکین علائم خارش هم داروهای ضد خارش تجویز می‌کنند. ولی دارو به تنهایی نمی‌تواند انسداد فیزیکی مجاری صفرا را برطرف کند. در بعضی موارد یک سری داروهای خاص برای حل کردن سنگ‌های کوچک تجویز می‌کنند ولی این روش زمان‌بر است و برای همه بیماران مناس نیست. درمان دارویی در این زمینه بیشتر نقش مکمل را دارد و معمولا با روش‌های مداخله‌ای مستقیم مثل جراحی ترکیب می‌شود.

جراحی انسداد مجرای صفراوی

جراحی زمانی انجام می‌شود که انسداد شدید باشد یا با روش‌های ساده قابل درمان نیست. در بعضی موارد با جراحی کیسه صفرا یا بخشی از مجرا را برمی‌دارند. اگر تومور مسیر را بسته باشد توده را با جراحی برمی‌دارند. جراحی در موارد شدید و برای باز کردن مسیر صفرا و جلوگیری از آسیب بیشتر به کبد ضروری است. در مواردی که امکان برداشتن کامل تومور وجود ندارد از روش‌های تسکینی مثل قرار دادن استنت برای باز نگه داشتن مجرا استفاده شود. برای تصمیم‌گیری درباره جراحی وضعیت بیمار باید دقیق توسط پزشک زیر نظر باشد. بعد از جراحی هم رعایت نکات مراقبتی نقش مهمی در بهبود کامل بیمار دارد.

 

درمان گیاهی انسداد مجاری صفراوی

در طب سنتی بیشتر تمرکز روی این است که عملکرد کبد تقویت شود و جریان صفرا بهبود پیدا کند. معمولا در این روش اصلاح سبک زندگی و استفاده از گیاهان دارویی بیشترین نقش را دارند. برخی گیاهان که خاصیت ضد التهابی دارند و به تولید مایع صفرا کمک می‌کنند باعث بهبود علائم می‌شوند. ولی این روش‌ها را نباید در مواقع انسداد جدی جایگزین درمان پزشکی کنید. استفاده از روش‌های سنتی تنها در صورتی توصیه می‌شود که با نظر پزشک و در کنار درمان اصلی باشد. این بیماری می‌تواند خطرناک باشد و تاخیر در درمان می‌تواند پیامدهای جدی به همراه داشته باشد.

رژیم غذایی مناسب

داشتن یک رژیم غذایی کم‌چرب و مقوی می‌تواند فشار را روی سیستم صفراوی کم کند و علائم را بهبود دهد.

• مصرف غذاهای سبک، سبزیجات، میوه‌ها و پروتئین‌های کم‌چرب توصیه می‌شود.
• غذاهای سرخ‌کرده و پرچرب باید تا حد زیادی در رژیم غذایی کم شود چون هضم چربی نیاز به ترشح صفرا دارد و علائم را بدتر می‌کند.
• نوشیدن آب کافی و داشتن وعده‌های غذایی منظم هم به عملکرد بهتر دستگاه گوارشی کمک می‌کند.
• در موارد شدید پیشنهاد می‌کنیم با یک متخصص تغذیه برای گرفتن یک برنامه غذایی مناسب مشورت کنید.
• رژیم غذایی خوب علاوه بر کنترل علائم از سوءتغذیه و کاهش وزن ناخواسته جلوگیری می‌کند.

درمان گشاد شدن مجاری صفراوی

گشاد شدن مجاری صفراوی معمولا نشان‌دهنده این است که بخش‌های پایین‌تر مسیر انسداد رخ داده. با برطرف شدن انسداد، در بسیاری از موارد اندازه مجاری به تدریج به حالت طبیعی بازمی‌گردد. اما اگر تنگی مزمن وجود داشته باشد باید حتما توسط پزشک متخصص درمان شود. در برخی بیماران قرار دادن استنت برای باز نگه داشتن مجرا ضروری است. این کار به بهبود جریان صفرا و کم شدن علائم کمک می‌کند. افراد مستعد برای این از بروز عوارض جلوگیری کنند باید برای اطمینان از عملکرد درست مجرا به صورت منظم تحت نظر باشند.

برای دریافت خدماتی مثل انجام آزمایش در منزل برای تشخیص مشکل انسداد صفرا می‌توانید با شماره‌های همراز تماس بگیرید.  ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸ – ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶ 

علائم سرطان مجاری صفراوی

سرطان مجاری صفراوی گاهی علائمی شبیه به انسداد دارد. از جمله علائم این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• زردی پوست
• خارش شدید
• کاهش وزن
• درد مداوم در ناحیه شکمی
• کاهش اشتها

در صورتی که علائم ادامه داشتند یا بدتر شدند باید بررسی دقیق و تخصصی انجام شود. تشخیص زودهنگام سرطان شانس درمان را بالاتر می‌برد. بنابراین هرگونه تغییر غیرعادی در رنگ پوست، مدفوع یا ادرار باید جدی گرفته شود و توسط پزشک متخصص بررسی شود و تحت درمان قرار بگیرد.

 

پیشگیری از انسداد مجاری صفراوی

برای پیشگیری از انسداد مجاری صفراوی یک سری راهکارها وجود دارد که با انجام دادن آنها می‌توان احتمال ابتلا را تا حد زیادی کاهش داد. نگهداشتن وزن در محدوده سالم، فعالیت بدنی منظم و رعایت رژیم غذایی متعادل می‌تواند احتمال تشکیل سنگ صفراوی را کاهش دهد. مصرف متعادل چربی‌ها و پرهیز از غذاهای بسیار چرب هم نقش مهمی در سلامت سیستم صفراوی دارد. پیگیری و درمان به ‌موقع بیماری‌های کبدی و صفراوی نیز اهمیت دارد. افرادی که سابقه سنگ صفرا دارند باید تحت نظر پزشک باشند تا در صورت بروز علائم جدید سریع‌تر برای درمان اقدام کنند.

پایان‌بندی

انسداد مجرای صفراوی یک مشکل مهم و قابل درمان است ولی اگر نادیده گرفته شود می‌تواند باعث مشکلات جدی مثل آسیب دائمی به کبد شود. علائم این مشکل می‌تواند ساده باشد مثل خارش پوست یا شدید باشد مثل عفونت. این بیماری در صورت تشخیص به موقع قابل درمان است به این شرط که حتی علائم ساده هم جدی گرفته شوند. برای دریافت خدمات درمان و پزشکی در منزل از قبیل فصد خون، دیالیز ICU-CCU در منزل، اعزام پرستار و انجام آزمایش در منزل با شماره‌های همراز تماس بگیرید. ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸ – ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶ 

سوالات متداول

آیا انسداد مجاری صفراوی می‌تواند خود به خود برطرف شود؟

این عارضه در بسیاری از مواقع نیاز به دخالت و درمان‌های پزشکی دارد و خود به خود برطرف نمی‌شود.

آیا انسداد مسیر صفرا دردناک است؟

در موارد شدید انسداد با دردهای شکمی شدید و موجی همراه است.

درد انسداد صفراوی در کدام ناحیه احساس می‌شود؟

در قسمت بالای شکم سمت راست احساس می‌شود و ممکن است به پشت یا شانه راست انتشار پیدا کند.

آیا انسداد مجاری صفراوی خطرناک است؟

بله. در صورت عدم درمان می‌تواند باعث عفونت شدید، آسیب کبدی یا حتی نارسایی کبد شود.