هانتاویروس ها از آن دسته ویروسهایی هستند که توسط جوندگان وحشی مثل موشها و رتها منتقل میشوند. این ویروسها در نقاط مختلف جهان از جمله آمریکا، اروپا و آسیا دیده میشوند و میتوانند بیماریهای جدی و حتی کشندهای در انسان ایجاد کنند. آنچه هانتاویروس را خطرناک میکند توانایی آن در ایجاد دو نوع بیماری اصلی است: سندرم ریوی-قلبی و تب همراه با خونریزی به همراه سندرم کلیوی. سندرم قلبیریوی بیشتر در قاره آمریکا دیده میشود و عمدتا قلب و ریهها را درگیر میکند و تب همراه با خونریزی بیشتر در اروپا و آسیا شایع است و کلیهها و عروق خونی را هدف قرار میدهد.
از آنجایی که این ویروس از طریق جوندگان به انسان منتقل میشود بهتر است عموم مردم با راههای انتقال و روشهای پیشگیری از آن آشنا باشند. خیلیها فکر میکنند این بیماری فقط در مناطق روستایی و جنگلی رخ میدهد در حالی که این تفکر اشتباه است و جوندگان آلوده میتوانند در خانهها، محیطهای کاری و شهری زندگی کنند. در صورتی که علائم بیماریهای ناشی از هانتاویروس را مشاهده کردید میتوانید برای تشخیص و درمان با شمارههای مرکز درمان در منزل همراز تماس بگیرید. ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸ – ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶
هانتاویروس چیست
هانتاویروس یک ویروس مشترک بین انسان و حیوان است که به صورت طبیعی در بدن جوندگان مختلف زندگی میکند بدون اینکه حیوان را بیمار کند. هر جوندهای ممکن است حامل نوع خاصی از هانتاویروس باشد که در صورت انتقال به انسان، میتواند علائم متفاوتی داشته باشد. هانتاویروس در سراسر دنیا تنوع زیادی دارد و به همین دلیل بیماریهای ایجاد شده در آمریکا با آسیا و اروپا متفاوت است.
وقتی هانتاویروس از جوندگان به انسان منتقل میشود بسته به نوع ویروس و منطقه جغرافیایی میتواند باعث دو بیماری اصلی در انسان شود. در قاره آمریکا این ویروس باعث سندرم ریوی-قلبی هانتاویروس میشود که نرخ مرگ و میر آن به 50 درصد میرسد. این بیماری به سرعت پیشرفت کرده و ریهها و قلب فرد را درگیر میکند. ولی هانتاویروس در اروپا و آسیا منجر به تب همراه خونریزی با سندرم کلیوی میشود که کلیهها و عروق خونی را تحت تأثیر قرار میدهد. مهمترین نکته درمورد هانتاویروس این است که تا به حال هیچ مورد انتقال از انسان به انسان در اروپا و آسیا ثبت نشده. اگرچه نوعی از این ویروس به نام «آندز» در آمریکای جنوبی وجود دارد که میتواند از طریق تماس نزدیک و طولانیمدت از انسان به انسان منتقل شود.
برای تشخیص علائم ویروس هانتا و اقدام برای درمان و دریافت مشاوره میتوانید از خدمات اعزام پزشک در منزل همراز کمک بگیرید. ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸ – ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶
راههای انتقال هانتاویروس
- راه اصلی انتقال هانتاویروس به انسان، تماس با ادرار، مدفوع یا بزاق جوندگان آلوده است. هنگامی که این مواد آلوده تازه هستند و با جارو زدن، تکان دادن فرش یا حرکت در یک فضای بسته و آلوده وارد هوا میشوند این قطرات ریز حاوی ویروس هستند و در هوا پخش میشوند بعد با تنفس وارد بدن انسان میشوند. این اتفاق معمولاً در فضاهای سربسته مثل انبارها، کلبههای متروکه، کانکسهای ساختمانی یا حتی صندوق عقب خودروهایی که برای مدت طولانی استفاده نشدهاند بیشتر اتفاق میافتد.
- اگر دست فرد آلوده به ادرار یا مدفوع جونده، با دهان، بینی یا چشم تماس پیدا کند، ویروس میتواند وارد بدن شود.
- هانتاویروس میتواند از طریق گاز گرفتگی توسط جوندگان آلوده هم منتقل شود، اگرچه این راه انتقال خیلی شایع نیست.
- اگر خراش یا زخمی روی پوست فرد وجود داشته باشد و با ادرار، مدفوع یا بزاق جونده آلوده تماس پیدا کند احتمال ورود ویروس وجود دارد.
- افرادی که در مشاغلی مانند مبارزه با آفات، نگهداری از حیوانات آزمایشگاهی، کشاورزی، جنگلداری و نظافت اماکن آلوده فعالیت میکنند، در معرض خطر بیشتری هستند.
- جوندگان خانگی مانند موشهای خانگی هم در صورت تماس با موشهای وحشی آلوده، میتوانند ناقل ویروس شوند، بنابراین خانوادههایی که کودکان کوچک، زنان باردار یا افرادی با سیستم ایمنی ضعیف دارند بهتر است از این حیوانات نگهداری نکنند.
علائم ابتلا به هانتا ویروس
علائم هانتاویروس بین یک تا هشت هفته بعد از قرار گرفتن در معرض ویروس ظاهر میشوند. این علائم اولیه میتوانند بسیار شبیه به آنفولانزا یا سایر بیماریهای ویروسی باشند و به همین دلیل تشخیص زودهنگام سخت میشود.
علائم اولیه
ویروس وقتی وارد بدن میشود بین یک تا هشت هفته یک سری علائم اولیه نشان میدهد:
- تب ناگهانی
- لرز شدید
- درد شدید عضلانی در ناحیه ران، پشت و شانهها
- سردرد شدید
- سرگیجه
- ضعف و خستگی شدید
- مشکلات گوارشی مثل تهوع، استفراغ، دل درد و اسهال
گاهی این علائم چند روز تا یک هفته ادامه پیدا میکنند و گاهی فرد تصور میکند دچار آنفولانزا یا مسمومیت غذایی شده.
درصورتی که پس از تشخیص و درمان اولیه نیاز به تزریق آمپول یا سرمتراپی در منزل دارید میتوانید با شمارههای همراز تماس بگیرید تا دار کمترین زمان ممکن پرستار یا تکنسین متخصص به منزل شما اعزام شود. ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸ – ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶
علائم پیشرفته در سندرم ریوی-قلبی
در نوع آمریکایی بیماری که قلب و ریه را درگیر میکند حدود ۴ تا ۱۰ روز بعد از علائم اولیه فرد دچار تنگی نفس شدید، سرفههای خشک و تحریککننده، ضربان قلب سریع و نامنظم، افت فشار خون ناگهانی، تجمع مایع در ریه و شوک قلبی-عروقی میشود. در این مرحله بیماری بسیار خطرناک است و نیاز فوری به مراقبتهای ویژه در بیمارستان دارد.
علائم تب خونریزیدهنده با سندرم کلیوی
از علائم نوع اروپایی و آسیایی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کاهش شدید فشار خون
- اختلالات خونریزی مانند کبودیهای پوستی
- خونریزی لثهها یا خون در ادرار
- نارسایی حاد کلیوی
در این حالت کلیهها قادر به دفع سموم از بدن نیستند و بیمار ممکن است فوری نیاز به دیالیز داشته باشد.
راههای پیشگیری از هانتاویروس
برای اینکه به هانتاویروس مبتلا نشوید باید با راههای پیشگیری از هانتاویروس آشنا باشید. در ادامه به موثرترین راههای پیشگیری اشاره میکنیم:
- بهترین روش پیشگیری از هانتاویروس این است که تا جای ممکن از تماس با جوندگان و محل زندگی آنها خودداری کنید. از آنجایی که هیچ واکسن یا درمان اختصاصی برای این بیماری وجود ندارد مهمترین کار کنترل جمعیت جوندگان در محیط زندگی انسانهاست.
- تمام سوراخها و شکافهای دیوارها، کف ساختمان و اطراف لولهها را با سیمان، فوم یا بتونه مخصوص ببندید. موشها میتوانند از سوراخهای بسیار کوچک عبور کنند. مواد غذایی، آب و زبالهها را همیشه در ظروف دربسته نگهداری کنید و تا جای ممکن برای حیوانات خیابانی و پرندهها غذا نریزید.
- علاوه بر مسدود کردن راههای ورود جوندگان باید محیط اطراف خانه را نیز تمیز نگهدارید و مراقب باشید جوندگان در محیط شما لانهسازی نکنند. اگر در محیطهای جنگلی زندگی میکنید و هیزم جمع میکنید چوبهای هیزم را حداقل ۳۰ متر دورتر از ساختمان و روی پایههایی با ارتفاع حداقل ۳۰ سانتیمتر از سطح زمین انبار کنید. بوتههای زینتی و علفهای هرز را کوتاه کنید و اجازه ندهید برگهای خشک روی هم جمع شوند.
- در محیطهای پرخطر مثل انباری، زیرزمین، آشپزخانه یا محیطهای عبور موشها تلههای مکانیکی نصب کنید.
- هنگام تمیز کردن مناطقی که با مدفوع یا ادرار موش آلوده شدهاند، هرگز از جارو یا جاروبرقی استفاده نکنید. این کار باعث میشود ذرات خشک شده مدفوع و ادرار همراه با ویروس در هوا پخش شوند و از طریق تنفس وارد بدن شما شوند. در صورت نیاز به تمیزکاری حتما از دستکش و ماسکهای تنفسی فیلتردار استفاده کنید.
- با محلول سفیدکننده که با آب رقیق شده محدوده آلوده شده با فضولات جوندگان را کاملا خیس کنید و اجازه دهید ۱۰ دقیقه بماند تا ویروس از بین برود. بعد محل را با دستمال کاغذی یا تی خیس واک کنید و تمام مواد را به همراه دستمال داخل دو کیسه پلاستیکی جداگانه قرار دهید و بعد حتما دستهای خود را بشویید.
درمان هانتاویروس در منزل
هیچ درمان خانگی مؤثر و تأیید شدهای برای خود بیماری هانتاویروس وجود ندارد و به هیچ وجه نباید سعی کنید این بیماری را در خانه و به روشهای غیربالینی درمان کنید. هانتاویروس یک عفونت ویروسی بسیار جدی و پیشرونده است که میتواند ظرف مدت کوتاهی باعث نارسایی حاد تنفسی، افت شدید فشار خون، شوک قلبی-عروقی یا نارسایی کلیوی شود. حتی اگر علائم اولیه مانند تب و بدندرد خفیف به نظر برسند، وضعیت بیمار میتواند در عرض چند ساعت بحرانی شود.
در صورتی که فردی مبتلا به ویروس شد باید سریع به بیمارستان مراجعه کند و در بخش مراقبتهای ویژه درمان شود. شما در خانه هیچ امکاناتی برای نظارت بر علائم حیاتی یا تامین اکسیژن و دیالیز ندارید پس در صورتی که مشکوک به این بیماری هستید به هیچ عنوان در خانه نمانید.
برای دریافت خدمات ویزیت پزشک عمومی در منزل با شمارههای مرکز درمان در منزل همراز تماس بگیرید. ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸ – ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶
آیا هانتاویروس واکسن دارد؟
در حال حاضر هیچ واکسن تأیید شدهای برای پیشگیری از هانتاویروس وجود ندارد. این یعنی برخلاف بسیاری از بیماریهای ویروسی دیگر مثل آنفولانزا، هپاتیت یا کرونا نمیتوانید با تزریق واکسن از خود در برابر این ویروس محافظت کنید. پژوهشگران و دانشمندان در سراسر جهان سالهاست که روی توسعه واکسن هانتاویروس کار میکنند ولی تا به امروز هیچ واکسنی موفق به دریافت مجوز از سازمانهای نظارتی معتبر مثل سازمان غذا و دارو یا سازمان جهانی بهداشت نشده است.
آیا هانتاویروس کشنده است؟
هانتاویروس میتواند کشنده باشد ولی میزان کشندگی آن بستگی به نوع ویروس و منطقه جغرافیایی دارد. نوع آمریکایی ویروس هانتا که قلب و ریه را درگیر میکند مرگ و میر بالایی دارد و حتی تا 50 درصد نرخ مرگ دارد. این آمار بالا یعنی از هر دو نفری که به این نوع خاص هانتاویروس مبتلا میشوند به طور میانگین یک نفر میمیرد. با این حال با پیشگیری درست و اصولی و مراقبتهای ویژه در بیمارستانهای مدرن میزان مرگ و میر در سالهای اخیر تا حدی کمتر شده. با این حال هانتاویروس هنوز هم یکی از مرگبارترین عفونتهای ویروسی تنفسی در دنیاست.
نرخ کشندگی نوع اروپایی و آسیایی کمتر است و بین ۱ تا ۱۵ درصد گزارش شده. تفاوت نرخ مرگ و میر در دو نوع ویروس نشان میدهد که نوع ویروس در میزان کشندگی مهم است. حتی افراد بهبود یافته هم دوره نقاهت طولانی و دشواری دارند و شاید تا ماهها از ضعف عمومی و خستگی مفرط رنج ببرند.
کلام پایانی
هانتاویروس در حال حاضر یک تهدید جدی برای سلامت عمومی به شمار میرود ولی قابل پیشگیری است و با انجام اقدامات پیشگیرانه میتوان جلوی مرگ و میر ناشی از این ویروس را گرفت. با وجود اینکه این ویروس میتواند بیماریهای بسیار شدید و کشندهای ایجاد کند و هنوز واکسن یا درمان اختصاصی برای آن وجود ندارد، اما خوشبختانه با رعایت اصول ساده و عملی میتوان تا حد بسیار زیادی جلوی ابتلا به آن را گرفت. مهمترین کار کاهش تماس انسان و جوندگان و دوری از محیطهای پرخطر و آلوده است.
از همین امروز اقدامات پیشگیرانه را جدی بگیرید. خانه خود را بازرسی کنید و هر سوراخ و شکافی را ببندید. مواد غذایی را در ظروف دربسته نگهداری کنید و از انباشته شدن زباله در محیط خودداری کنید. اگر در منطقهای زندگی میکنید که احتمال حضور موش وجود دارد، هرگز فضای بسته را بدون تهویه قبلی و بدون استفاده از ماسک و دستکش تمیز نکنید. اگر پس از تماس احتمالی با جوندگان، دچار تب ناگهانی، درد عضلانی شدید یا تنگی نفس شدید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
برای دریافت خدمات درمان و پزشکی در منزل از قبیل فصد خون، فیزیوتراپی در منزل، اعزام پرستار در منزل و دیالیز و شیمیدرمانی در منزل با شمارههای همراز تماس بگیرید. ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸ – ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶
سوالات متداول
دوره نهفتگی هانتا ویروس چقدر است؟
دوره نهفتگی معمولا بین ۱ تا ۸ هفته و میانگین آن حدود ۲ تا ۴ هفته است.
آیا هانتاویروس از انسان به انسان منتقل میشود؟
در اکثر نقاط جهان مثل اروپا و آسیا هیچ موردی از انتقال انسان به انسان ثبت نشده است. فقط نوع «آندز» در آمریکای جنوبی احتمال انتقال انسان به انسان را دارد.
هانتا ویروس باعث چه بیماریهایی میشود؟
هانتاویروس میتواند ۲ بیماری مهم ایجاد کند: سندرم ریوی-قلبی ریوی و تب خونریزیدهنده همراه با سندرم کلیوی.
آیا احتمال همهگیر شدن هانتاویروس وجود دارد؟
احتمال همهگیری جهانی هانتاویروس مانند کرونا پایین است چون این ویروس از انسان به انسان منتقل نمیشود.
