علائم شایع و روشهای درمان متاستاز چیست؟
علائم و روش درمان متاستاز این سوال یکی از کلیدیترین سوالات در حوزه سرطانشناسی است که بسیاری از بیماران و خانوادههایشان با آن روبرو میشوند. متاستاز در واقع به پیشرفت بیماری سرطان گفته میشود. در فرآیند پیشرفت این بیماری سلولهای سرطانی از ناحیه شروع جدا میشوند و به سمت قسمتهای دیگر بدن گسترش پیدا میکنند. این پدیده اغلب نشاندهنده مرحله پیشرفته سرطان است و درمان آن به مراتب سختتر میشود. برای درک بهتر این که متاستاز چیست، باید به این نکته توجه کنیم که این فرآیند نه تنها فیزیولوژی بدن را تحت تاثیر قرار میدهد، بلکه اثرات عمیقی بر کیفیت زندگی بیمار، تصمیمگیریهای درمانی و حتی جنبههای روانی و اجتماعی دارد. در موارد حاد که بیمار شرایط بیرون رفتن از خانه را ندارد اما باید حتما معاینه شود ویزیت پزشک متخصص در منزل میتواند برای این عزیزان راهگشا باشد. متاستاز میتواند در هر نوع سرطانی رخ دهد، اما شناخت آن میتواند تفاوت زیادی در مدیریت بیماری ایجاد کند. اگر شما هم کنجکاوید که متاستاز چیست، متاستاز کبدی چیست یا متاستاز ریه چه علائمی دارد در ادامه این مقاله با ما همراه باشید
در صورتی که از یک بیمار مبتلا به سرطان در منزل نگهداری میکنید و نیاز به معاینه مرتب و چک کردن علائم بیمار دارید میتوانید از خدمات پزشکی در منزل همراز استفاده کنید. با تماس با همراز میتوانید برای ویزیت پزشک متخصص در منزل یا خدمات پرستاری در منزل درخواست دهید تا در کمترین زمان ممکن پزشک و پرستار با تمامی امکانات به منزل شما اعزام شوند. ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶ – ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸
متاستاز چیست؟
متاستاز چیست؟ متاستاز یعنی گسترش و پخش شدن سلولهای سرطانی از تومور اولیه به دیگر نقاط بدن. در این فرآیند، سلولهای سرطانی از محل اصلی خود جدا میشوند و از طریق جریان خون یا سیستم لنفاوی به بافتهای دورتر میرسند. این سلولها در نقطه جدید جمع میشوند و تومورهای جدیدی تشکیل میدهند ولی همچنان ویژگیهای تومور اولیه را حفظ میکنند. برای مثال، اگر سرطان پستان به ریه گسترش یابد، همچنان به عنوان سرطان پستان متاستاتیک شناخته میشود، نه سرطان ریه. متاستاز اغلب با مرحله IV سرطان همراه است پیشرفت بیماری را نشان میدهد.
سه راه مختلف و اصلی برای رخ دادن متاستار وجود دارد: رشد مستقیم به بافتهای اطراف، حرکت از طریق خون به اندامهای دور مانند استخوانها یا کبد، یا حرکت از طریق سیستم لنفاوی به غدد لنفاوی نزدیک یا دور. درک اینکه متاستاز چیست، کلیدی است برای فهمیدن اینکه چرا برخی سرطانها سختتر درمان میشوند، چون گسترش سرطان میتواند چندین اندام دیگر را هم درگیر کند و در نتیجه درمان هم پیچیدهتر میشود.
متاستاز چه زمانی اتفاق می افتد؟
علائم و روش درمان متاستاز معمولا در مراحل پیشرفته سرطان رخ میدهد و میتواند در هر زمانی بعد از تشکیل تومور اولیه ایجاد شود. سلولهای سرطانی زمانی شروع به گسترش میکنند که از تومور اصلی جدا شوند، که این جدایی میتواند به دلیل عوامل مختلفی مانند کمبود اکسیژن، حمله سیستم ایمنی یا تغییرات ژنتیکی در سلولها باشد. متاستاز ممکن است بلافاصله پس از تشخیص اولیه رخ دهد یا سالها پس از درمان موفق تومور اولیه شروع شود. برای مثال، برخی سلولها میتوانند برای سالها در حالت غیرفعال بمانند و سپس فعال شوند. این اتفاق اغلب زمانی میافتد که تومور اولیه به اندازه کافی بزرگ شده باشد تا سلولها بتوانند به جریان خون یا غدد لنفاوی نفوذ کنند. عوامل خارجی مانند استرس، عفونتها یا حتی درمانهای نامناسب هم میتوانند این فرآیند را تسریع کنند. در نهایت، متاستاز زمانی اتفاق میافتد که شرایط برای بقای سلولهای سرطانی در مکان جدید فراهم باشد. مثلا وجود عروق خونی جدید برای تغذیه تومور میتواند به رشد و گسترش آن کمک کند.
علائم متاستاز چیست؟
علائم و روش درمان متاستاز بسته به محل گسترش سرطان میتواند متفاوت باشد و حتی گاهی اوقات هیچ علائم خاصی ندارد چون گسترش میتواند کاملا آهسته و تدریجی اتفاق بیفتد. با این حال، وقتی علائم بروز میکنند، اغلب با درد، ضعف یا اختلالات عملکردی همراه هستند. اما به طور عمومی علائم متاستاژ شامل خستگی شدید، کاهش وزن ناخواسته، تب مداوم و احساس ضعف میشود. در ادامه به بعضی دیگر از علائم شایع متاستاز اشاره میکنیم:
- اگر متاستاز به استخوان رسیدن باشد دردهای دشدی استخوانی یا شکستگیهای ناگهانی از علائم آن هستند.
- در صورت گسترش به مغز با علائمی مثل سردرد، تشنج یا سرگیجه همراه میشود.
- وقتی متاستاز ریهها را درگیر میکند تنگی نفس یا سرفههای خونی شدید از علائم آن هستند.
- متاستاز به کبد با علائمی مثل زردی پوست یا تورم شکم خودش را نشان میدهد.
- در مواردی که متاستاز سیستم عصبی را درگیر میکند با علائمی مثل مشکلات گفتاری، بینایی یا تعادلی خودش را نشان میدهد.
علائم متاستاز میتواند با بیماریهای دیگر اشتباه گرفته شود به همین دلیل بیمار حتما باید تحت معاینات دقیق قرار بگیرد. در بعضی موارد هم علائمی مثل کمردرد شدید یا بیاختیاری در ادرار هم میتواند از علائم گسترش سرطان به ستون فقرات باشد. با شناخت دقیق علائم متاستاز و تشخیص زودهنگام درمان بیماری تا حدی راحتتر میشود.
درصورت مشاهده هرکدام از این علائم میتواند با مرکز درمان در منزل همراز تماس بگیرید تا در کمترین زمان ممکن از خدمات پزشکی در منزل بهرهمند شوید. پزشک متخصص همراز میتواند برای تشخیص اولیه علائم متاستاز بیمار شما را معاینه کرده و بنا به صلاحدید او را برای آزمایش ارجاع دهد.
متاستاز چطور تشخیص داده میشود؟
با ماهیت پیشرفت سرطان و اینکه متاستاز چیست آشنا شدیم. حال بیایید ببینیم متاستاز را چطور تشخیص میدهند. تشخیص متاستاز معمولا از طریق ترکیبی از آزمایشهای تصویربرداری، آزمایشهای خونی و بیوپسی انجام میگیرد. پزشکان اغلب از سیتیاسکن، امآرآی یا PET برای شناسایی تومورهای جدید استفاده میکنند. این روشهای تشخیص گسترش تومورهای سرطانی را به اندامهای دورتر به راحتی نشان میدهد. برا بررسی نشانگرهای سرطانی مثل CA-125 یا PSA آزمایش خون میتواند کمککننده باشد. افزایش این دو پارامتر یکی از نشانههای متاستاز است. برای تایید اینکه سلولهای جدید ناشی از تومور اولیه هستند باید حتما بیوپسی انجام شود. در مواردی که سرطان به تازگی تشخیص داده شده پس از شروع درمان باید حتما معاینات منظم انجام شود تا پزشک در صورت متاستاز سریع اقدامات لازم را انجام دهد. گاهی اوقات، متاستاز قبل از شناسایی تومور اولیه تشخیص داده میشود در این شرایط باید به دنبال منبع اصلی در بدن گشت. تشخیص دقیق متاستاز هم به درمان کمک میکند و هم امکان پیشبینی روند بیماری را فراهم میکند. مرکز درمان در منزل همراز با ارائه خدمات انجام آزمایش در منزل کمک میکند آزمایشهای مربوط به تشخیص متاستاز را بدون نیاز به خروج از منزل انجام دهید. ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶ – ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸
مهمترین عوامل موثر بر متاستاز
نوع سرطان، اندازه تومور اولیه، مکان آن و ویژگیهای ژنتیکی سلولهای سرطانی مهمترین عوامل موثر بر متاستاز هستند. نوع سرطان یکی از عوامل مهم تاثیرگذار روی متاستاز است؛ برای مثال برخی سرطانها مانند ملانوما تمایل بیشتری به گسترش دارند. از طرفی هرچه تومور اولیه بزرگتر باشد احتمال اینکه سلولهای سرطانی از آن جدا شوند وجود دارد. مکان تومور هم اهمیت دارد، تومورهایی که نزدیک عروق خونی یا لنفاوی هستند هم راحتتر دچار متاستاز میشوند. در ادامه به بعضی از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر متاستاز اشاره میکنیم:
- تغییرات ژنتیکی: جهشهای ژنتیکی سلولها را در برابر مرگ سلولی مقاوم میکند. تغییراتی مثل تغییر در ژنهای p53 یا BCL-2، آنها را در برابر آپوپتوز مقاوم میکنند. این جهشها باعث میشوند سلولها از تومور اولیه جدا شده و در مکانهای جدید رشد کنند.
- سیستم ایمنی ضعیف: سیستم ایمنی ضعیف بدن توانایی نابود کردن سلولهای سرطانی را ندارد. سیستم ایمنی بدن به دلایل مختلفی مثل بیماری، روشهای درمانی سخت یا پیری ضعیف میشود. در نتیجه نمیتواند سلولهای سرطانی را شناسایی و نابود کند. این ضعف سیستم ایمنی به سلولهای سرطانی اجازه میدهد که از طریق خون یا غدد لنفاوی گسترش پیدا کند.
- کمبود اکسیژن در تومور: کمبود اکسیژن باعث میشود سلولهای سرطانی به مکانهای جدید بروند. در واقع کمبود اکسیژن باعث میشود سلولهای سرطانی تهاجمیتر شوند و به سمت مکانهای پر اکسیژن مثل ریه یا کبد بروند.
- التهاب مزمن: التهاب مزمن با تولید سیتوکینها و فاکتورهای رشد، محیطی مناسبی برای استقرار و رشد سلولهای سرطانی فراهم میکند. در این شرایط تولید تومورهای متاستاتیک سریعتر میشود.
عوامل خارجی مانند سن بیمار، سبک زندگی و درمانهای قبلی نیز از عواملی هستند که میتوانند روی سرعت متاستاز یا شدت آن تاثیر داشته باشند.
روشهای درمان متاستاز چیست؟
علائم و روش درمان متاستاز را بر اساس نوع سرطان اولیه، محل گسترش و وضعیت کلی بیمار انتخاب میکنند. هدف درمان متاستاز چیست؟ درمان متاستاز را معمولا به هدف کنترل رشد سرطان، کاهش علائم و بهبود وضعیت زندگی بیمار پیش میبرند. درمان کامل در موارد حاد و پیشرفته تقریبا نادر است. برای از بین بردن سلولهای سرطانی در سراسر بدن معمولا شیمیدرمانی تجویز میشود. برای کاهش رشد تومورهای محلی به ویژه در سرطان استخوان و مغز پرتودرمانی میتواند درمان موثری باشد. در بعضی موارد نیز برای برداشتن تومورهای بزرگ یا کم کردن فشار جراحی انجام میدهند.
برای تقویت سیستم ایمنی بدن و مهار کردن رشد سلولها نیز از داروهای مهارکننده رشد عروق یا ایمونوتراپی تجویز میکنند. برای سرطانهای خاص مثل سرطان پستان انجام هورموندرمانی هم میتواند مفید و موثر باشد. درمان متاستاز اغلب ترکیبی از درمانهای مختلف است و میتواند سالها طول بکشد و هدف عموما طولانیتر کردن عمر بیمار است. در صورتی که نیاز به شیمیدرمانی دارید اما امکان مراجعه به مراکز درمانی را ندارید میتوانید از خدمات شیمیدرمانی در منزل همراز استفاده کنید. ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶ – ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸
راههای پیشگیری از متاستاز
با تشخیص زودهنگام میتوان در بعضی موارد خاص از بروز متاستاز پیشگیری کرد. غربالگری منظم مانند ماموگرافی یا کولونوسکوپی میتواند سرطان را در مراحل اولیه تشخیص دهد. سبک زندگی سالم، رژیم غذایی متعادل، ورزش و نکشیدن سیگار، خطر گسترش متاستاز را کاهش میدهد. درمانهای کمکی مانند شیمیدرمانی پس از جراحی میتواند سلولهای باقیمانده را نابود کند و جلوی متاستاز را بگیرد. تحقیقات نشان میدهد که کنترل التهاب و تقویت سیستم ایمنی میتواند سرعت پیشروی بیماری را کم کند. در نهایت معاینات منظم بعد از درمان اولیه میتواند به تشخیص زودهنگام کمک کند. پیشگیری کامل متاستاز در بسیاری از موارد ممکن نیست اما این راهها میتواند ریسک شدت گرفتن بیماری را به حداقل برساند.
کدام انواع سرطان باعث متاستاز میشوند؟
تقریبا همه انواع سرطان پتانسیل متاستاز را دارند اما در بعضی انواع سرطان احتمال و شدت آن بیشتر است. سرطان پستان اغلب به استخوان، کبد و ریه گسترش مییابد. سرطان ریه به مغز، استخوان و کبد تمایل دارد. سرطان کولون و رکتوم معمولا به کبد و ریه میرسد. سرطان کلیه به ریه، استخوان و مغز گسترش مییابد. ملانوما به پوست، ریه و مغز میرود. سرطان تخمدان به کبد و ریه تمایل دارد. سرطان پروستات به استخوان و ریه گسترش مییابد. سرطان پانکراس به کبد و ریه متاستاز میکند. سرطان معده به کبد و ریه گسترش مییابد. متاستاز سرطان تیروئید به استخوان و ریه است. سرطان رحم به کبد و ریه متاستاز میکند. این تنوع الگوی متاستاز نشان میدهد که متاستاز به نواحی مختلف بسته به نوع سرطان میتواند متفاوت باشد. در ادامه میتوانید انواع سرطان، نقاط شایع متاستاز و علائم آنها را در قالب جدول ببینید:
| نوع سرطان | نقاط شایع متاستاز | علائم شایع |
| پستان | استخوان، مغز، کبد، ریه | درد استخوانی، شکستگی، سردرد، تشنج، زردی، تنگی نفس |
| مثانه | استخوان، کبد، ریه | درد استخوانی، زردی، تنگی نفس، کاهش وزن |
| کولون | کبد، ریه، پریتوئن | زردی، تنگی نفس، درد شکمی، تورم شکم |
| کلیه | غده فوق کلیه، استخوان، مغز، کبد، ریه | درد استخوانی، سردرد، زردی، تنگی نفس، خستگی |
| ریه | غده فوق کلیه، استخوان، مغز، کبد، ریه دیگر | تنگی نفس، سرفه خونی، سردرد، درد استخوانی، زردی |
| ملانوما | استخوان، مغز، کبد، ریه، پوست، عضله | درد استخوانی، تشنج، زردی، تنگی نفس، ضایعات پوستی |
| تخمدان | کبد، ریه، پریتوئن | زردی، تنگی نفس، تورم شکم، درد لگنی |
| پانکراس | کبد، ریه، پریتوئن | زردی، تنگی نفس، درد شکمی، کاهش وزن |
| پروستات | غده فوق کلیه، استخوان، کبد، ریه | درد استخوانی، زردی، تنگی نفس، مشکلات ادراری |
| معده | کبد، ریه، پریتوئن | زردی، تنگی نفس، درد شکمی، تهوع |
| تیروئید | استخوان، کبد، ریه | درد استخوانی، زردی، تنگی نفس، خستگی |
| رحم | استخوان، کبد، ریه، پریتوئن، واژن | درد استخوانی، زردی، تنگی نفس، خونریزی واژینال |
در آخر
علائم و روش درمان متاستاز ، فرآیندی پیچیده است که در آن سلولهای سرطانی از تومور اولیه جدا شده و به سایر نقاط بدن گسترش مییابند، که اغلب نشاندهنده مرحله پیشرفته سرطان است. متاستاز از طریق عروق خونی یا سیستم لنفاوی به بافتهای اطراف گسترش پیدا میکند. علائم متاستاز بسته به محل گسترش متفاوت است و گاهی حتی هیچ علائمی هم ندارد. اما تشخیص زودهنگام از طریق تصویربرداری، آزمایش خون و بیوپسی میتواند به مدیریت بهتر بیماری کمک کند. عوامل ژنتیکی، سیستم ایمنی ضعیف، کمبود اکسیژن و التهاب مزمن از عوامل کلیدی تاثیرگذار بر متاستاز هستند.
درصورتی که برای تشخیص علائم متاستاز به کمک نیاز دارید اما خودتان یا بیمارتان شرایط بیرون رفتن از خانه را ندارید میتوانید از مرکز درمان در منزل همراز کمک بگیرید. علاوه بر این برای مراقبت از بیمار خود میتوانید از خدمات پرستاری از بیمار شیمیدرمانی در منزل مرکز همراز هم استفاده کنید. ۰۹۱۲۳۰۳۹۳۱۶ – ۰۲۱۲۲۶۸۹۳۹۸
سوالات متداول
آیا متاستاز همیشه علائم دارد؟
خیر، در بعضی موارد بدون هیچ علائم خاصی اتفاق میافتد. اما معمولا با بدن درد، خستگی شدید یا تنگی نفس همراه است.
علت بیماری متاستاز چیست؟
مستاستاز در واقع گسترش سلولهای سرطانی به قسمتهای دیگر بدن است و معمولا به دلیل مشکلات ژنتیکی، سیستم ایمنی ضعیف یا کمبود اکسیژن در محل تومور اولیه اتفاق میافتد.
آیا متاستاز درمان دارد؟
متاستاز درمان قطعی ندارد و تنها به کمک بعضی روشهای درمانی میتوان جلوی پیشروی و شدت آن را گرفت.
آیا متاستاز قابل پیشگیری است؟
پیشگیری کامل ممکن نیست، اما با تشخیص زودهنگام، داشتن یک سبک زندگی سالم و درمانهای کمکی میتواند ریسک آن را کم کرد.
درمان متاستاز چیست؟
برای درمان متاستاز معمولا از روشهایی مثل شیمیدرمانی، پرتودرمانی، جراحی و داروهای مهارکننده استفاده میکنند. تمامی این روشها روند پیشرفت بیماری را کُند میکنند.
